Badke(remix), een geopolitiek zorgenkind | deel II

Wie dacht dat het ergste met de première achter de rug zou zijn, had het goed mis.
Aanvankelijk waren er 2 voorstellingen gepland in KVS, op 11 en 12 juni. In het voorjaar van 2025 kwam daar een zogenaamde succesoptie bij op 13 juni. Jassi moest dan inspringen voor Marah die op Shubbak festival in Londen verwacht werd. Maar precies voor dit soort gevallen heb je dan een een ‘understudy’, iemand die de rol van anderen kan overnemen.

Op het moment dat de dansers op 13 juni van de scène afkomen, na een derde staande ovatie op rij, en hun telefoons openklikken in de kleedkamers, blijkt dat de raketten tussen Teheran en Tel Aviv heen en weer vliegen.De bommen vallen ook in het noorden van Israël waar de dansers familie hebben. De volgende ochtend al zijn hun terugvluchten geboekt. Maar het luchtruim boven Israël en Jordanië zit potdicht; zowat de helft van de dansers kan niet terug. Bij gastgezinnen wordt om verlenging van verblijf gevraagd, reisroutes worden verlegd, vrienden opgebeld. De enen vertrekken richting zuiden, naar Parijs en Marseille, de anderen richting westen, naar London. Uiteindelijk vinden de dansers elkaar terug in Marseille, waar Amir zijn solo danst op Festival de Marseille, en Hamza zich recent gevestigd heeft. De foto’s die we binnenkrijgen spreken van stralende jonge mensen op strandvakantie eerder dan tragisch gestrande ontheemden. Laten we het erop houden dat ze er het beste van maken, iets waar Palestijnen terecht om geroemd worden. Op 24 juni wordt de wapenstilstand uitgeroepen en komt de burgerluchtvaart weer op gang. Tegen begin juli is iedereen thuis.

Wij hebben soms geen half gedacht van de impact van de geopolitieke situatie op het leven van de dansers van Badke(remix). Samir, bijvoorbeeld, schuchter en stilzwijgend, heeft met het oog op de toernee beslist om niet terug te keren naar de Westbank. Nochtans runt hij er een boerderij en, samen met Ata, een bijzonder populair restaurant (in Ramallah). Maar hij vreest net als Ata tegen een uitreisverbod van de Israëlische overheid aan te lopen en de Westbank niet meer uit te kunnen. Daarom heeft hij besloten bij familie in Chicago in te trekken, gebruik makend van een Amerikaans paspoort.

Het eerste stuk van de toernee in september verloopt verrassend vlot: de zalen uitverkocht, het publiek rechtverend, maar vooral in diplomatieke rust. Tussendoor repeteren Maria en Amir aan een nieuwe versie voor Dream City Festival in Tunis. We gaan ervan uit dat we 9 dansers naar Tunesië krijgen. Samir en Mohammed zijn met El Funoun op toernee in de VS om fondsen te werven, dus twee mannelijke dansers vallen af, Amir stapt zelf in om dat op te vangen. Hij heeft de voorstelling in 2016 uitvoerig getoerd en de remix grotendeels gechoreografeerd, dus dat zou niet al te veel problemen mogen opleveren. Hij heeft er Maria bijgehaald, het ontbrekende lid van Stereo 48, die net bevallen is van een dochtertje. Het grootste struikelblok voor Tunesië kennen we: de Israëlische paspoorthouders. Die komen er niet in. Maar wij weten dat er zoiets bestaat als tijdelijke Palestijnse paspoorten. Volgens de een worden die niet meer uitgereikt - de sulta (de Palestijnse overheid) heeft andere dingen aan het hoofd. Volgens de ander kan het via via nog altijd. Wij gaan voor de laatste optie.
Terwijl president Abbas via een zoomverbinding de Verenigde Naties moet toespreken en een 20-punten-plan zonder inspraak van de Palestijnen afgeklopt wordt door de internationale gemeenschap, liggen de tijdelijke Palestijnse paspoorten voor onze dansers op zijn bureau te wachten op zijn handtekening. Wanneer die uiteindelijk gezet is, moeten de paspoorten persoonlijk opgehaald worden bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken in Ramallah. Dat obstakel wordt omzeild door een verklaring van de betrokkenen bij de Palestijnse ambassade in Brussel die aan Maria het recht geeft om de paspoorten in Ramallah in ontvangst te nemen. Maar dan moeten de paspoorten nog bij de betrokkenen geraken die in Brussel zijn gebleven. DHL doet er te lang over. Een vriend van Amir neemt ze mee naar Dublin, Amir vertrekt ermee naar Brussel. Samen met de productieploeg van laGeste vertrekt iedereen naar Tunis.

Binnenkomst in Tunis is een fluitje van een cent voor de Belgische paspoorthouders, licht ingewikkelder voor de Palestijnse paspoorthouder en loopt mis voor de tijdelijke paspoorthouders die in Brussel vertrokken zijn. De T (van Temporary voor het paspoortnummer) wekt de argwaan van de Tunesische grenspolitie. Waar zijn jullie Palestijnse identiteitskaarten? Die hebben ze niet. Wie zijn jullie dan? Israëlische paspoorthouders?!
Nochtans heeft Abbas en de PA zelf uitspraak gedaan over de status van deze mensen. Het zijn Palestijnen. Ondertussen probeert Dream City tot op het hoogste echelon te onderhandelen. Iedereen wordt erbij betrokken: de Palestijnse ambassade in Tunis, de Franse ambassadeur, waar is de president? Er is een ondertekende brief van het Ministerie van Cultuur maar dat volstaat niet. Het moet van Binnenlandse Zaken komen. Na 22 uur in transit komt de weigering en wordt de deportatieprocedure onherroepelijk ingezet. De dansers gaan terug richting Brussel. Ondertussen is ook Maria aangekomen met haar gezin. Zij worden zonder pardon teruggestuurd naar Amman. Hun papieren worden ingetrokken en meegegeven aan de piloot, zodat Maria, haar baby en haar echtgenoot ook op de tussenstop in Istanbul de luchthaven niet kunnen verlaten.
Het zijn hartverscheurende en traumatische gebeurtenissen. De Tunesische grenspolitie is niet bepaald mild geweest. Urenlang in transit zonder water, eten, propere toiletten, …. Maar het zwaarst weegt de tragiek van de Tunesische houding. Dit alles doen ze uit solidariteit met de Palestijnen. Daarom heeft Tunesië zich ook altijd verzet tegen de Abraham-akkoorden, samenwerkingen met Israël die andere Arabische landen (waaronder Marokko, Verenigde Arabische Emiraten, Saudi-Arabië) gretig aangingen. Vanuit die pro-Palestijnse houding beschuldigen ze Palestijnen uit Israël van normalisatie en collaboratie. Terwijl deze Palestijnen in Israël als tweederangsburgers behandeld worden en alles uit de kast moeten halen om hun taal en cultuur niet te verliezen.

Wij hebben geen half gedacht wat dat moet betekenen om tussen en met diegenen te leven die je mede-Palestijnen willen vernietigen en die je geschiedenis en cultuur willen uitwissen. Wat het voor deze Palestijnen betekent om in het Hebreeuws te moeten opgroeien. Marah maakte daarover de voorstelling “Language: no broblem”. Ik herinner me haar woorden tijdens het repetitieproces van Badke(remix): dit is de eerste keer dat ik in het Arabisch kan werken. Tunis was Marah’s eerste bezoek aan een Arabisch land. Enkel en alleen mogelijk gemaakt omdat ze drie dagen voor vertrek haar Belgisch paspoort uitgereikt kreeg.

En de voorstellingen in Tunis wil u nog weten? Er waren vele eerste keren: de eerste keer met Amir, de eerste keer dat Jassi en Marah samen op de scène stonden (terwijl ze normaliter alterneren), de eerste keer buiten, in de publieke ruimte dan nog. En de eerste keer met zes.

Tot overmaat van ramp regende het, tot anderhalf uur voor de voorstelling die om 16u00 gepland was. Om 16u10 werd de laatste tape geplakt aan de dansvloer, we hadden nauwelijks een soundcheck gedaan. Maar de zes overblijvers ontbonden hun duivels. Ze slaagden erin hun woede en verdriet, hun frustratie en ellende uit te drijven, zonder ze te reproduceren of door te geven aan het publiek. Ze dansten elk voor twee, zo vol leek de scène bij Bab Souika. Tien minuten na afloop begon het weer te druppelen. Zou God dan toch bestaan?

Hildegard De Vuyst, artistiek leider laGeste (oktober 2025)

Lees ook
Badke(remix), een geopolitiek zorgenkind | deel I door Hildegard De Vuyst
Beschouwing over Badke(remix) door Jeroen Donckers